0868 477 886 - 0936 296 980

Bình phong tre
Bình phong ngăn phòng
Bình phong gỗ Đồng Kỵ
Bình phong nhôm
Ablum nhà xưởng
Ablum nhà xưởng

Tin tức / Tìm về nơi thổi hồn văn hóa Nhật vào những tấm bình phong Việt

"Khi vào Việt Nam, những tấm bình phong mang tinh hoa Nhật Bản được Việt hóa độc đáo đã thu hút các nhà sưu tập giàu có của đất nước mặt trời mọc này khiến họ phải khát khao sở hữu và dày công chinh phục."

Văn hóa Nhật Bản giàu bản sắc và mang phong cách độc đáo nổi tiếng thế giới đã đi vào từng đường nét, chất liệu và ý nghĩa của các tấm bình phong, từ đó du nhập vào các nước khác nhau mang đặc điểm riêng biệt. Khi vào Việt Nam, những tấm bình phong ấy được Việt hóa bởi những nghệ nhân tài hoa, am hiểu văn hóa Nhật và quay trở lại thu hút các nhà sưu tập giàu có của đất nước mặt trời mọc này khiến họ phải khát khao sở hữu và dày công chinh phục.

Một bức bình phong Nhật Bản sử dụng kĩ thuật dát vàng truyền thống

Một bức bình phong Nhật Bản sử dụng kĩ thuật dát vàng truyền thống​

Nét văn hóa độc đáo của bình phong Nhật Bản

Bình phong Nhật Bản được biết đến như là byōbu trong tiếng Nhật, có nguồn gốc từ Trung Quốc từ triều đại nhà Hán. Từ byōbu có nghĩa đen là "bức tường cản gió", mục đích ban đầu của những tấm bình phong này là ngăn chia khu vực trong các ngôi nhà kiểu Nhật với bố trí mở. Khái niệm này lần đầu tiên đến Nhật Bản vào cuối thời kỳ Nara, khoảng thế kỉ thứ tám. Trong giai đoạn Nara và giai đoạn Heian, thiết kế byōbu phát triển từ bình phong gồm một tấm đứng sang bình phong gấp nhiều tấm cho phù hợp với thị hiếu và nhu cầu của người Nhật.

Trong giai đoạn Muromachi, Nhật Bản đã học theo thiết kế truyền thống Trung Quốc: Các bản lề bằng kim loại đã được thay thế bằng bản lề bằng giấy, cho phép gấp lại theo cả hai hướng và tạo ra một thiết kế nhẹ hơn, mạnh mẽ hơn. Bản lề bằng giấy cũng đẹp hơn về mặt thẩm mỹ, vì khoảng cách giữa các tấm được giảm đáng kể, các bức vẽ có thể liền mạch từ tấm này sang tấm khác. Đồng thời, khung bình phong trở nên nhẹ hơn thông qua việc sử dụng khung lưới tre và giấy washi làm lớp phủ.

Trong thời kỳ Azuchi-Momoyama và Edo, các lãnh chúa samurai trưng bày bình phong trong nhà như những biểu tượng của sự giàu có và quyền lực. Byōbu bắt đầu được sử dụng nền bằng vàng lát và các kỹ thuật sơn nhiều màu sắc hơn. Sự lấp lánh từ vàng lá bao cũng giúp mang ánh sáng vào các lâu đài và nhà cửa tối tăm khác trong thời kỳ này.

Hiện nay, từ cuối thời kì Edo, ngành công nghiệp làm bình phong tại Nhật Bản bị suy giảm kể. Ngày nay, có rất ít nơi chính thức sản xuất mặt hàng này, và nhiều sản phẩm được sản xuất với giá rẻ bằng máy móc ở Tokyo (một thành phố không có truyền thống làm bình phong) hoặc thậm chí nhập khẩu từ Trung Quốc. Một số doanh nghiệp thủ công sản xuất bằng tay hiếm hoi tại đất nước sở tại không thỏa mãn các nhà sưu tập Nhật Bản khó tính và cầu kì.

Các nhà sưu tập Nhật Bản với trào lưu tìm về các tác phẩm bình phong Việt

Yêu văn hóa của Nhật Bản và tự hào về hồn dân tộc đã ảnh hưởng tới các tác phẩm bình phong  của nhiều nước khác, các nhà sưu tập Nhật Bản lặn lội đến tận các địa phương xa xôi tìm những bức bình phong độc và quý hợp với sở thích riêng của mình. Ngoài tìm về Trung Quốc, một trong những quốc gia mà các nhà sưu tập Nhật Bản tìm đến là Việt Nam – nơi các tấm bình phong cũng được sản xuất thủ công bằng tay theo một quy trình nghiêm ngặt, từ chất liệu như gỗ quý, sơn mài… với các chủ đề hình vẽ độc đáo, giàu truyền thống đã thật sự chinh phục được các nhà sưu tập khó tính.

McKelway, nhà sưu tập Nhật Bản nổi tiếng vì sở hữu một tấm bình phong độc nhất vô nhị từ vàng lá truyền thống của Nhật Bản, lại vừa tìm về xưởng sản xuất Bình phong Phú Quý của Việt Nam để mua bức bình phong tứ quý của nghệ nhân Nguyễn Phú Quý đã say sưa nói về hai sản phẩm độc đáo mình sở hữu: “Bức bình phong Nhật Bản về mùa thu “Akigusa”của tôi tạo ra sự ấm cúng bởi một cảnh nền tuyệt đẹp. Gợi lên sự bình yên của buổi đêm trên cánh đồng với sắc màu của mùa thu xanh, nâu và đặc biệt là màu vàng. Sự tĩnh lặng thanh bình của cảnh này được lột tả ấn tượng bởi mặt trăng tròn đầy với đốm vàng làm nền.

Bức bình phong mùa thu“Akigusa” - Tác phẩm độc đáo giàu truyền thống Nhật Bản

Bức bình phong mùa thu“Akigusa” - Tác phẩm độc đáo giàu truyền thống Nhật Bản

Màu vàng là nét độc đáo của bức bình phong, nó tạo nên bởi kĩ thuật "dát lá vàng của Kanazawa", được sản xuất thông qua một quy trình độc nhất vô nhị biến vàng thành những tấm mỏng như giấy. Các tấm vàng giấy phủ này là những sáng tạo tuyệt vời, chỉ dày 1/1000 mm. Điều đặc biệt là ngoài việc sử dụng như một tấm bình phong gấp độc lập, nó cũng có thể được treo trên tường như một bức tranh trang trí nội thất hoàn hảo. Trong khi đó, tấm bình phong Tứ quý của nghệ nhân Việt Nam tôi vừa mua thì được làm từ gỗ sồi Nga quý hiếm, một chất liệu quen thuộc của bình phong Việt, nhưng điều đặc biệt là được gia công tỉ mỉ, sắc sảo, từ những tấm gỗ vân mịn, đẹp nhất do chính nghệ nhân lựa chọn. Điều tôi thích nhất là bức tranh vẽ 4 mùa từ 4 loại cây, hoa đặc trưng của văn hóa Trung Hoa – là nguồn gốc của bình phong Nhật Bản và đã được Việt hóa bởi phong cách cá nhân độc đáo. Điểm duyên dáng của bức tranh còn thể hiện ở màu sắc cầu kì nhưng rất hài hòa đến lạ. Được biết người nghệ nhân đã mất 2 tháng từ khi có ý tưởng, thiết kế cho đến bước hoàn thiện cuối cùng, và đây là sản phẩm sáng tạo trên ý tưởng sau chuyến công tác Nhật Bản, Trung Quốc của người nghệ nhân, tôi rất ngưỡng mộ và như thấy một phần hương vị Nhật Bản trong bức bình phong này”.

Tác phẩm bình phong Tứ quý của nghệ nhân Nguyễn Phú Quý
Tác phẩm bình phong Tứ quý của nghệ nhân Nguyễn Phú Quý

Cuộc hội ngộ, đồng cảm giữa nhà sưu tập Nhật Bản và người nghệ nhân tài hoa Việt là thành quả kết nối của hai nền văn hóa đậm nét phương Đông và có ảnh hưởng lẫn nhau này. Xu hướng giao lưu, hội nhập và lĩnh hội nét đẹp, tinh hoa trong văn hóa các nước khác vào văn  hóa Việt Nam đã có kết quả. Những tác phẩm như bức tranh Tứ quý của nghệ nhân Nguyễn Phú Quý được bán cho nhà sưu tập Nhật Bản đã góp phần của mình vào xu hướng đó. Điều này khuyến khích các làng nghề và nghệ nhân Việt Nam học tập và bỏ công sức để sáng tạo mẫu mã, chất lượng các đồ thủ công mỹ nghệ của mình, từ đó làm giàu văn hóa dân tộc và biểu thị nét đẹp đó đến với các nền văn hóa khác trên thế giới.

Các tác phẩm bình phong Việt đậm nét văn hóa Nhật Bản của xưởng Bình phong Phú Quý:

 

 

PV